ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ ଜାଣନ୍ତୁ
ପଣ୍ଡିତ ତଥାଗତ ଗୌତମ
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଦିନର ଶେଷ ଅଂଶକୁ ଦର୍ଶାଏ ଓ ରାତିର ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚିତ କରେ । ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଉଷ୍ଣତା କମିଯିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ଯାହା ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ପାଇଁ ଶରୀର ଗତିବିଧିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣେ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଓ ଆରତୀ ପାଠ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନାଯାଏ । ଏହି ସମୟ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ମନାଯାଏ । ଗାଁ ଓ ସହର ଉଭୟରେ ମନ୍ଦିରରେ ଘଣ୍ଟି ଓ ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭୂତିକୁ ଆଣେ।
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଏକ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ମୁହୂର୍ତ୍ତ — ଦିନର ଯାତ୍ରା ଶେଷ ହେବାର ସହ ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ଆଲୋକ ଠାରୁ ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରବେଶର ଅନୁଭୂତି ଆଣେ । ଏହା ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ ଓ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ମନାଯାଏ ।
ସକାଳେ ଘରେ ଠାକୁରଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଘରେ ସକାରାତ୍ମକ ଏନର୍ଜୀ ଭରି ଯାଇଥାଏ। ସେହିପରି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଠାକୁରଙ୍କ ନିକଟରେ ଧୂପ, ଦୀପ ଦିଆଯାଇଥାଏ। କାରଣ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମା’ଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଘରର ମେନ ଗେଟ୍ ଓ ତୁଳସୀ ଗଛ ନିକଟରେ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ କରିବାକୁ ଭୁଲନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏଥିସହ ମନେ ମନେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ। ଏପରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି ଓ ଘରୁ ନକରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଦୂର ହୋଇ ଯାଇଥାଏ।
ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚୁପ୍ ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମାନସିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରହିବା ସହ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜାପାଠର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଘରେ ଶାନ୍ତି ବିରାଜମାନ କରିଥାଏ।
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଠାକୁରଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ପରେ ନିଜ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଫଟୋଚିତ୍ରକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଭୁଲନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏଥିସହ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦୀପ ମଧ୍ୟ ଜାଳିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ କେବେ ବି ଶୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କୁହାଯାଏ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଶୋଇଥାଏ, ତା’ ଭାଗ୍ୟ ବି ଶୋଇ ଯାଇଥାଏ।