ଆଜ୍ମା
ସଂଗୃହୀତ
ଆଜ୍ମା ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଅବସ୍ଥା ଯାହା ଶ୍ୱାସନଳୀରେ ପ୍ରଦାହ ସୃଷ୍ଟି କରି ତାହାକୁ ସଂକୁଚିତ କରିଦେଇଥାଏ, ଯଦ୍ଦ୍ବାରା କାଶ ଓ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ କଷ୍ଟ ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ପରିଚାଳନା ସମ୍ଭବ। ଭାରତରେ ୩୪ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆଜ୍ମାରେ ପୀଡ଼ିତ। ତେବେ ବିଭିନ୍ନ ମିଥ୍ୟା ଓ ଭୁଲ୍ ଧାରଣା ସମୟୋଚିତ ରୋଗ ନିରୂପଣ ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଆଜ୍ମା ବାବଦରେ ରହିଥିବା ସେଭଳି କିଛି ଭ୍ରାନ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଆଜ୍ମା ବା ଶ୍ୱାସ ରୋଗ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଫୁସଫୁସ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ୱାସନଳୀ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଏଥିରେ ପ୍ରଦାହ (inflammation) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହା ଫଳରେ ରୋଗୀକୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ ହୁଏ । ଆଜ୍ମା ଯେକୌଣସି ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ।
ଆଜ୍ମାର କାରଣ: ଆଜ୍ମାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ (genetic) ଏବଂ ପରିବେଶଗତ କାରଣଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣରେ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଯେଉଁ ପରିବାରରେ ଆଜ୍ମା କିମ୍ବା ଆଲର୍ଜିର ଇତିହାସ ରହିଛି, ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଆଜ୍ମା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ । ପରିବେଶଗତ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଧୂଳିକଣା, ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଲୋମ, ଫୁଲର ପରାଗରେଣୁ, ଏବଂ କେତେକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମୁଖ୍ୟ ।
ଆଜ୍ମାର ପ୍ରକୋପକ (Triggers): କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦାର୍ଥ ବା ପରିସ୍ଥିତି ଆଜ୍ମା ଆକ୍ରମଣକୁ ବଢ଼ାଇପାରେ, ଯାହାକୁ ପ୍ରକୋପକ ବା ଟ୍ରିଗର୍ସ କୁହାଯାଏ । ସାଧାରଣ ପ୍ରକୋପକଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
ଆଲର୍ଜେନ୍: ଧୂଳିରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର କୀଟ (ଡଷ୍ଟ ମାଇଟ୍), ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ରୁମ ବା ଲୋମ, ପରାଗରେଣୁ, ଫିମ୍ପି ଇତ୍ୟାଦି ।
ଉତ୍ତେଜକ: ଧୂଆଁ (ସିଗାରେଟ୍, ଗାଡ଼ିମଟର), ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ (ପରଫ୍ୟୁମ୍, ସ୍ପ୍ରେ), ରାସାୟନିକ ବାଷ୍ପ ।
ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସଂକ୍ରମଣ: ଥଣ୍ଡା, ଫ୍ଲୁ ଭଳି ଭାଇରାଲ୍ ସଂକ୍ରମଣ ।
ବ୍ୟାୟାମ: କେତେକ ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ ପରେ ଆଜ୍ମା ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥାଏ ।
ପାଣିପାଗ: ଥଣ୍ଡା ଓ ଶୁଷ୍କ ପବନ, କିମ୍ବା ପାଣିପାଗରେ ହଠାତ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ।
ଔଷଧ: କେତେକ ଔଷଧ ଯେପରିକି ଆସ୍ପିରିନ୍, ବିଟା-ବ୍ଲକର୍ସ ।
ମାନସିକ ଚାପ: ଅତ୍ୟଧିକ ଭାବପ୍ରବଣତା ବା ଚାପ ।
ଆଜ୍ମାର ଲକ୍ଷଣ: ଆଜ୍ମାର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ମଧ୍ୟ ସମୟ ସମୟରେ ବଦଳିପାରେ । ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ବାରମ୍ବାର କାଶ ହେବା (ବିଶେଷକରି ରାତିରେ କିମ୍ବା ସକାଳୁ) ଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ ସଁ ସଁ ଶବ୍ଦ ହେବା (wheezing), ଛାତି ଜାବୁଡ଼ି ହେଲା ଭଳି ଲାଗିବା ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବା, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ ଅନୁଭବ ହେବା, ନିଶ୍ୱାସ ଛୋଟ ଛୋଟ ହୋଇଯିବା ।
ଆଜ୍ମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ଓ ପରିଚାଳନା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖାଯାଇପାରିବ । ଚିକିତ୍ସାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି:
ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ।
ଆଜ୍ମା ଆକ୍ରମଣକୁ ରୋକିବା ।
ଫୁସଫୁସର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବଜାୟ ରଖିବା ।
ରୋଗୀକୁ ଏକ ସାଧାରଣ ଓ ସକ୍ରିୟ ଜୀବନଯାପନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।
ଆଜ୍ମାର ଚିକିତ୍ସାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ:
୧. ରିଲିଭର୍ (Reliever) ଇନ୍ହେଲର୍: ଏହା ଶୀଘ୍ର କାମ କରେ ଏବଂ ଶ୍ୱାସନଳୀକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ କରି ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟରୁ ଆରାମ ଦିଏ । ଏହାକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
୨. ପ୍ରିଭେଣ୍ଟର୍ (Preventer) ଇନ୍ହେଲର୍: ଏଥିରେ ଥିବା ଷ୍ଟେରଏଡ୍ ଶ୍ୱାସନଳୀର ପ୍ରଦାହକୁ କମ କରେ । ଏହାକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆଜ୍ମା ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ଭାବନା କମିଯାଏ ।
ଆଜମାକୁ ନଇ କିଛି ଭୁଲ ଧାରଣା ରହିଛି ଯେମିତି -
- ଆଜ୍ମା କେବଳ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ହୁଏ ବୋଲି ରହିଥିବା ଧାରଣା ଭୁଲ୍। ଏହା ଯେକୌଣସି ବୟସରେ ବିକଶିତ ହୋଇପାରେ।
- ଆଜ୍ମା ନିବାରକ ଇନ୍ହେଲରଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିକାରକ କିମ୍ବା ନିଶା ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ବୋଲି ରହିଥିବା ଧାରଣାକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରମାନେ ଭୁଲ୍ ବୋଲି କହନ୍ତି।
- ଏହା ଏକ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ଭାବିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ଫୁସ୍ଫୁସ୍ର ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଦାହ ରୋଗ।
- ଆଜ୍ମା ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ।